Монголын уламжлалт хоол хүнс нь нүүдлийн мал аж ахуйн хэв маяг, байгаль, цаг уурын нөхцөлд зохицсон онцлогтой. Уламжлалт хоол хүнсийг ерөнхийд нь цагаан идээ буюу сүүн бүтээгдэхүүн, улаан идээ буюу махан бүтээгдэхүүн, ногоон идээ буюу ургамлын гаралтай хүнс хэмээн ангилдаг. Монголчууд зуны улирал болон намрын эхэн үед таван хошуу малын сүүгээр төрөл бүрийн цагаан идээ боловсруулан хэрэглэдэг. Сүүн бүтээгдэхүүнийг буцалгах, исгэх, нэрэх, боловсруулах, ялгах, хатаах зэрэг уламжлалт арга технологиор бэлтгэдэг. Монголчууд гүүний сүүгээр айраг, үнээ, хонь, ямааны сүүгээр өрөм, тараг, ааруул, ээзгий, цагаан тос, цөрөм зэрэг олон төрлийн цагаан идээ бэлтгэдэг. Мөн тэмээний сүүгээр хоормог, ааруул зэрэг бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг уламжлалтай. Түүнчлэн ямаа, үхэр, тэмээний махыг утаж, хатааж, нөөцлөн борц, шууз зэрэг бүтээгдэхүүн бэлтгэдэг. Хонь, ямаа болон ангийн махаар хорхог, боодог, бууз, хуушуур зэрэг олон төрлийн уламжлалт хоол, хүнсийг бэлтгэн хэрэглэдэг.