Монгол гэр урлах уламжлалт урлал нь нэг өрх, эсхүл хэсэг бүлэг хүмүүсийн хамтын хөдөлмөрт тулгуурласан уламжлалт урлал бөгөөд эрэгтэйчүүд мод сийлбэрлэх, харин эмэгтэй, эрэгтэй хүмүүс хамтран будах, оёх, хатгах, эсгий хийх зэрэг ажлыг гүйцэтгэдэг. Гэрийн модон бүтцэд тооно, унь, ханын хана, хаалга, багана болон тавилга багтах бөгөөд эдгээрийг тус бүрдээ мэргэшсэн өөр өөр мужаан урлан бүтээдэг.Монгол гэр урлах уламжлалт урлал нь нүүдэлчин соёл, үндэсний онцлог, монголчуудын үндэсний ижилсэл, дэлхий дахинд монголчуудыг төлөөлөх соёлын өвөрмөц илэрхийлэл юм. Уламжлалт урлалыг ахмад урлаачийн заавар, зөвлөгөө, дадлага туршлагад тулгуурласан **шавь сургалтаар** залуу үед өвлүүлэн уламжилдаг.
Гэрийг буулгаж, дахин барих ажлыг гэр бүлийн хүрээнд хамтран гүйцэтгэдэг бөгөөд хүүхдүүд ахмад хүмүүсийн үйл ажиллагааг ажиглан суралцдаг. Хонины ноос хяргаж бэлтгэх, эсгий хийх, бүрээсийн даавуу оёх, мод боловсруулах зэрэг ажлыг ихэвчлэн хамтаараа гүйцэтгэдэг.
Монгол гэр нь уламжлалт сууцны хувьд нүүдэлчин монгол гэр бүлийн нийгэм, соёлын амьдралд чухал байр суурь эзэлдэг бөгөөд гэр урлаачдыг хүндэтгэн үнэлдэг.

Монгол малчид гэрийг өргөнөөр хэрэглэдэг бөгөөд хот суурин газрын оршин суугчдын ойролцоогоор 65 хувь нь гэрт амьдардаг. Монгол гэрийн уламжлалт урлал нь холбогдох урлаач, хамт олон, гэр бүлд амьжиргааны эх үүсвэр бий болгоход дэмжлэг үзүүлдэг бөгөөд үүний зэрэгцээ уг соёлын өвийг уламжлан өвлүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Ийнхүү гэр урлах уламжлалын утга агуулга, өвийн мөн чанар алдагдалгүй хадгалагдан уламжлагдаж байна гэж үзэж болно. Монгол гэр нь эдгээр урлаачдын ур ухаан, хөдөлмөрөөр бүтээгдэж, хөгжиж, үеэс үед өвлөгдөн ирсэн тул эрт үеэс уламжилж ирсэн үнэт зүйл, соёлын өвийн салшгүй хэсэг хэмээн үздэг. Гэрийн уламжлалт урлал нь бүтээлч сэтгэлгээтэй, ур чадвараараа бахархдаг хүмүүсийн бүтээлч үйлдвэрлэлийн тогтолцоог бүрдүүлж, хөдөлмөрийнхөө үр шимийг хүртэн сэтгэл ханамж авахын зэрэгцээ цаашдын бүтээлд шинэ санаа эрэлхийлэх, ур чадвараа хөгжүүлэхэд нь урам зориг өгдөг. Гэр урлах уламжлалт урлал нь хамт олон, бүлэгт өөрсдийн өвөрмөц онцлог, үндэсний ижилсэл, оршин тогтнолоо танин мэдэх, уг өвийг хадгалан хамгаалахын ач холбогдлыг ойлгох, соёлын олон янз байдал болон хүний бүтээлч сэтгэлгээг дэмжин хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой.

гэр урлах үйл явцад оролцох, шавь сургалт

Монгол гэр хөгжлийн үндэсний төв, “Монгол гэр үйлдвэрлэгчдийн холбоо” төрийн бус байгууллага.

Хүн төрөлхтний соёлын биет бус өвийн төлөөллийн жагсаалт

2013